◄ فقر و فقرزدایی از دیدگاه امام علی در نهج البلاغه
در لغت، فقير، به معني مسكين و بيچيز وغني، مأخوذ از تازي و به معني توانگر و مالدار آمده است. در نهج البلاغه از انواع مختلف و معاني گوناكون فقر سخن به ميان رفته است كه مي توان به فقر اقتصادي، فقر مادي، فقر روحي، فقر علم و آگاهي، فقر ايدئولوژيكي فقر فرهنگي و... اشاره اي داشت كه به چند نمونه آن اشاره خواهيم داشت.
سيره پيامبر و على(ع) و جمعى از بزرگان صحابه نيز بيشتر برگزيدن فقر و ترك تجمّلات دنيا بود، در حالى كه در سياستهاى كشورى و رعايت مصالح اجتماعى با اهل دنيا همكارى كرده و از جامعه و مردم كنارهگيرى نداشتند.
امام براي درمان فقر راه هاي مختلفي را عنوان مي كند، راه هاي كه عمدتا منشا از درون آدمي دارد. عدم وجود تقوا، ايمان، اخلاق و معنويت و وجود غرور، حسادت و مسايلي از اين دست را باعث بروز فقر مي داند و با برطرف شدن آنها، فقر نيز درمان مي يابد.
امام علي عليه السلام زمينه ساز و علت بروز فقر را مسايلي چون؛ شرايط حاكم بر اجتماع، زمامداران زراندوز، خود را به فقيري زدن، چپاول معاش فقير، ولخرجي، حكت خداوند، تصميم هاي بد و فخر فروشي مي داند. براي از بين رفتن فقر نيز راه هاي ويژه اي را بر شمرده و به مردم توصيه مي كند.
● نويسنده: جواد - انصاری فرد
● منبع: سایت - باشگاه اندیشه - تاريخ شمسی نشر 18/05/1385
در مكتب امام على عليه السلام، همه افراد بشر حق دارند از يك زندگى انسانى بهرهمند باشند. اين كه ديده مىشود گروهى در ناز و نعمتند، و گروهى ديگر با فقر دست بگريبان، يا بخاطر اينست كه ثروتمندان به وظيفه خود عمل نمىكنند، و يا بجهت اينست كه فقرا، وظيفه انسانى خود را در تحصيل يك زندگى آبرومندانه انجام نمىدهند و يا به اين علت است كه زمامداران مردم شايستهاى نيستند و در تدبير اداره امور و طرح پروژههاى صحيح و بر قرارى عدالت اجتماعى عاجزند. در هر صورت اگر در جامعه اسلامى افرادى پيدا شدند كه از زندگى انسانى بى بهره بودند، در مكتب امام عليه السلام تأمين زندگى تنها بعهده حكومت اسلامى است چنانكه آن حضرت در فرمان تاريخيش به مالك اشتر تأكيد مىكند. امام عليه السلام نه تنها حق بهرهمندى از يك زندگى انسانى را براى همه افراد جامعه طبق اين فرمان ضرورى مىداند، بلكه اين حق را شخصا حتى براى غير مسلمين نيز در دوران حكومت چند سالهاش پياده فرموده است. سيري در زندگاني و سخنان امام عليه السلام نشان مىدهد كه، دنياى بشريت پيش از آنكه در فكر افراد بى نوا و درمانده بيافتد و زندگيشان را از راه آبرومندى تأمين نمايد، در مكتب علوى اين گروه داراى زندگى انسانى بودهاند.
آن روي سكه كمك هاي بشردوستانه
با وجودي كه كمك هاي بشردوستانه در زمان بحران مي تواند در كوتاه مدت تامين كننده برخي امكانات ضروري باشد، ولي اغلب، زيان كمك هاي بشردوستانه بيش از سودي است كه دارند و اين به دليل برنامه ريزي هاي نادرست كمك رساني است. متاسفانه فعاليت هاي كمك رساني به ندرت به دليل نواقصي كه دارد مورد انتقاد قرار مي گيرد و اين به خاطر حمايت قوي افكار عمومي از فعاليت هاي بشردوستانه است. تحت نقاب امور خيريه و انسان دوستانه، اين نوع فعاليت ها تنها نوع مداخله در امور كشورهاست كه از حمايت جدي افكار عمومي برخوردار است. با وجود اين، اين اقدامات بشردوستانه نمي تواند بي توجهي و غفلت صاحبان ثروت و قدرت جهان را توجيه كند؛ چرا كه همين بي توجهي ها باعث ايجاد اين بحران ها شده است. تراژدي هايي كه در كشورهاي فقير به وجود مي آيد تا حد زيادي از طريق اقدامات به موقع بين المللي قابل پيشگيري است.
زيان هاي پنهان كمك هاي بشردوستانه
زماني كه در دهه 1980 مشخص شد كه كمك هاي بشردوستانه به اهدافي كه دارند دست نمي يابند، سازمان هاي بين المللي درصدد برآورد ميزان موفقيت اين برنامه ها در نقاط مختلف جهان برآمدند. بانك جهاني در پي تحقيقاتي كه در سال 1988 انجام داد، اعلام كرد كه 75درصد از پروژه هاي كشاورزي سازمان تجارت جهاني در مناطق آفريقايي زير صحرا به اهداف خود دست پيدا نمي كنند. از آن زمان به بعد توجه بيشتري روي سياست گذاري كمك هاي بشردوستانه از جمله مسايل فني و فرهنگي معطوف شد. با اين وجود هنوز اجراي برنامه هاي كمك هاي بشردوستانه ايرادات زيادي دارد. اين كمك ها كه عمدتا بدون محاسبات و برنامه ريزي هاي دقيق صورت مي گيرند باعث ايجاد اتكاي كشورهاي دريافت كننده كمك به كالاهاي اهدا شده مي شود.
گرسنگي جهاني؛ بحراني در بطن بحران اقتصادي جهان
از جمله مهم ترين پيامدهاي بلا درنگ بحران جهاني را مي توان دامن زدن به ميزان گسترده گرسنگي در کشورهاي مختلف جهان و به ويژه کشورهاي جهان سوم برشمرد. اين پديده به نوعي ناامني غذايي در سراسر دنيا انجاميده که همراه شدن آن با برخي بحرانهاي زيست محيطي و همچنين نابودي گسترده مزارع کشاورزي، بر دامنه اين بحران خواهد افزود.
● نويسنده: سوني - افرون
● منبع: ماهنامه - سياحت غرب - 1388 - شماره 70، اردیبهشت - تاريخ شمسی نشر 00/02/1388 - به نقل از www.commondreams.com
بحران اقتصادي تنها به شهرهايي چون نيويورک محدود نميشود و تا شهرها و روستاهايي در ديگر قارهها نيز کشيده شده است. در حالي که در کشورهاي فقير فرصتهاي شغلي يکي پس از ديگري از بين ميرود، گرسنگي روز به روز بيشتر ميشود. براساس گزارش «صندوق بينالمللي پول»، هم اکنون قيمت غلات در مقايسه با سال 2005، حدود هفتاد و يک درصد بالاتر است و اين در حالي است که دستمزدها پايينتر آمده است. اين يک بحران براي طبقات ضعيف جامعه است. هم اينک از هر شش نفر، يک نفر درآمدي کمتر از دو دلار در يک روز دارد.
مشکل آن است که عمده توجه جهانيان به تصاوير کودکاني گرسنه معطوف ميشود که شکمهايشان از فرط گرسنگي متورم شده است و با ديدن چنين تصاويري است که جهانيان کمي سخاوت به خرج ميدهند و کمکي اندک به آنها ميکنند، اما سوء تغذيه، فقر و گرسنگي شديد که درد واقعي جامعه امروزي است، کمتر مورد توجه قرار ميگيرد و کمتر در اخبار اقتصادي رسانهها تجلي مييابد.
تنها در سال 2008، افزايش چشم گير بهاي محصولات غذايي، با آشوب در سي کشور جهان همراه شد. ايالات متحده کمک خود را به برنامه جهاني غذا به دو برابر رسانيد و عربستان سعودي نيز چکي به مبلغ پانصد ميليون دلار براي اين کشورها صادر کرد. اما کل اين کمکها، تنها توان سير کردن سي ميليون نفر را داشت و اين بحران پايان يافته تلقي شد.
درمان مقطعي به هيچ وجه توان پايان دادن به ناامني غذايي را نداشته است و نگرانيهاي فزايندهاي کماکان در اين باره وجود دارد.
| 